Ekologia rozrodu Do czynników biotycznych

Ekologia rozrodu Do czynników biotycznych wewnątrzgatunkowych zaliczyć trzeba przede wszystkim te ciekawe współza- leżności osobników, jakie dają się ‚obserwować w obre- bie populacji pomiędzy przedstawicielami różnych płci, samcami i samicami, konieczne dla rozrodu. Odgrywają one dużą rolę w. ekologii zwierząt, są początkowym przejawem rozrodu. Nowoczesna genetyka dowiodła, że płeć, podobnie jak inne cechy; jest przekazywana dziedzicznie, czego dowodem jest istnienie chromosomów płciowych. Me- chanizm ten sprawia, że najczęściej liczba samców i samic jest w przyrodzie mniej lub więcej zrówno- ważona, oscylując stosunkowo nieznacznie, w zależno- ści .od warunków i zwyczajów obu płci. Tymczasem z ekologicznego punktu widzenia ważne jest stwier- dzenie, że u wielu gatunków, zwłaszcza poligami- cznych, do utrzymania dostatecznej liczebności ga- tunku, w kaźdym razie powyżej stanu ilościowego krytycznego, wystarcza znacznie mniejsza liczba samców niż istnieje ich w przyrodzie. Jeden bowiem samiec może zapłodnić większą liczbę samic. U kró- lików stwierdzono np., że jeden samiec jest w stanie zapłodnić w przeciągu doby 40 samic. U pszczół jest wiele trutniów, ale jeden tylko kopuluje z królową, Pomimo pozornej równowagi płci, jest więc w przy- rodzie najczęściej nadmiar samców dla rzeczywistych potrzeb zachowania dostatecznej liczebności gatunku. To pociąga niemal powszechne zjawisko takiej czy innej rywalizacji samców o posiadanie samicy, zja- wisko nadto zaakcentowane przez dużą na ogół rezerwę ze strony samicy, której „opór” płciowy wypada samcom przezwyciężać, w takiej czy innej postaci. Stąd naj rozmaitsze zachowania się samców w okresie poprzedza1ącym bezpośrednio rozród, w okresie zabie- gów o samicę. Takie zwyczaje e p i g a m i c z n e od- grywają na ogół dużą rolę w życiu zwierząt i są szczególnie ciekawym zjawiskiem dla obserwatorów tego życia. Wysuwają potrzebę obserwacji etologicz- nych nad zachowaniem się zwierząt, uzupełniających – ekologiczne. Są to przejawy zjawisk kongruencyj- nych, w pojęciu S. Siewiercowa, nie zawsze konieczne czy nawet bezpieczne dla osobnika, jednak pożyteczne lub wprost niezbędne dla populacji gatunku jako całości. [hasła pokrewne: , , ]