Ze budow- nictwo jak i

Że budow- nictwo jak i ewolucja całego życia społecznego mu- siały odbywać się w ścisłej łączności ze środowiskiem, dowodzą tego różne gatunki żyjące dziś po lasach, stepach i polach, na pustyniach, torfowiskach i mo- kradłach, nawet na drzewach. Krajobrazowo zwłaszcza imponujące są budowle termitów w krajach. tropi- kalnych. Ustosunkowanie do czynników klimatycznych za- znacza się w podziale społeczeństw na j e d n o r o c z- n e i t r wał e. Osy i trzmiele u nas tworzą społe- czeństwa jednoroczne. Większość członków rodziny ginie na jesień, pozostają jedynie zapłodnione samice, które zimują, by na wiosnę dać początek nowym spo- łeczeństwom. Ciekawe, że w krajach gorących o kli- macie równomiernym, osy i trzmiele tworzą też trwałe społeczeństwa, czynne przez cały rok. Nawet zdarza się, że te same gatunki. które i u nas występują, np. szerszenie, w europejskich krajach południowych (powiedzmy w Tyrolu) mogą, w sprzy- jających klimatycznie latach tworzyć rodziny trwałe, czynne zimą. Nasuwa się tu analogia z gatunkami ptaków u nas odlatujących na zimę, ale w bardziej południowych miejscowościach, w odpowiednich wa- runkach ciepła i odżywiania, pozostających na miejscu jako formy osiadłe. Z zespołowego punktu widzenia poszczególne „spo- łeczeństwo” owadów zharmonizowane jest oczywiście Z siedliskiem, które je otacza; wcielone jest. niejako w jednostkę biocenotyczną obszerniejszą, w zespół życia, w ekosystem. Mrowisko w lesie tworzy część. składową lasu jako zespołu, ale masowe skupienie osobników, wynoszące u mrówki leśnej przeciętnie -‚. 10000, zorganizowane społecznie, daje mrowisku ogromną przewagę nad osobnikami podobnej skali (rozmiarów) żyjącymi pojedynczo lub w. rozproszeniu. Podobnie rzecz się ma z innymi tworami socjalnymi. Stąd wielkie znaczenie społeczeństw zwierzęcych w ogólnej gospodarce biocenotycznej zespołu, którego tworzą część składową. Ich rola niekiedy wysuwa się na dominujące miejsce w zespole. [przypisy: , , ]