Nie istnieje zadna admi- nistracja,

Nie istnieje żadna admi- nistracja, żaden władca, żadna hierarchia. Ale wza- jemne oddziaływanie obywateli jest tak silne, że wpływa nawet na rozwój fizyczny poszczególnych osobników, na co wskazuje powstanie kast. s p e c j a l i z a c j a p r a c y poszczególnych osobni- ków, zarówno w mrowiskach jak i w gniazdach ter- mitów, a także w rojach pszczelich, jest w zasadzie większa niż się pozornie wydaje. Okrywa ją dopiero drobiazgowe badanie życia tych odrębnych zupełnie światów jakimi są gniazda społecznych owadów. Tak więc przekonano się, że pszczoła robotnica przez krótki okres swego życia spełnia kolejno róż- norodne funkcje zależnie od wieku i możliwości. Po wykluciu się z poczwarki w pierwszych trzech dniach czyści plastry, następnie przez osiem dni zajmuje się karmieniem larw, w dalszych pięciu magazynuje zapasy miodu i pyłku znoszonego przez wylatujące z ula pszczoły, potem dopiero wykonuje loty orienta- cyjne, . a po dwudziestu dniach życia sama rozpoczyna zbieranie pokarmu z kwiatów. Ginie przewazme śmiercią naturalną po 36 do 50 dniach życia. Specja- lizacja pracy jak widzimy wiąże się tu nie tylko z kastami określonymi, ale także i z okresami życia poszczególnych kast. B u d o w n i c t w o owadów społecznych jest ogro- mnym rozdziałem w historii ich życia, którymi zaj- mować się tutaj nie możemy. Wspomnimy jedynie, że budowle tych zwierząt, [ako przejaw. biotechniki społeczeństwa. są dostosowane do warunków siedlis- kowych zwłaszcza terenowych, podobnie jak i inne Mrowisko jako „społeczeństwo” owadów zharmonizowane jest z la- sem jako siedliskiem, którego tworzy część składową, jednak z zespołowego punktu widzenia życie społeczne daje mrowisku ogromną przewagę nad osopnikami podobnych rozmiarów żyjącymi pojedyncżo. przejawy ich życia, tworząc typy ściśle zharmonizo- wane z warunkami ekologicznymi, o czym już była mowa przy omawianiu wpływu podłoża. [patrz też: , , ]